Welkom leesmevoor lezer!

Registreer jezelf (Ontdek de voordelen)  |   Wachtwoord vergeten?

OVER LEESMEVOOR, VOORLEZEN EN TAALONTWIKKELING

HOE VERSCHILLENDE SOORTEN PRENTENBOEKEN HET LEREN LEZEN BE¤NVLOEDEN

Door Merel van Goch

De invloed van voorlezen op de leesontwikkeling van kinderen is al vaak onderzocht. Uit veel onderzoeken blijkt dat voorlezen een positief effect heeft op verschillende aspecten van beginnende geletterdheid. Zo is er bijvoorbeeld onderzoek gedaan naar de invloed van voorlezen op de woordenschat van kleuters. Onderzoekers De Jong & Bus publiceerden in 2002 een onderzoek naar de invloed van voorlezen op leesvaardigheid. Zij richtten zich specifiek op het leren lezen van woorden.

Elektronische prentenboeken zijn vooral van invloed op het leren lezen als ze overlappende Ún aanvullende ervaringen met geschreven woorden en de inhoud van verhalen bieden.
Kinderen leren vooral van overlappende informatie in gesproken en geschreven taal.

Onderzoek naar verschillende soorten prentenboeken

De onderzoeksgroep, bestaande uit 48 Nederlandse kleuters, werd opgesplitst in drie groepen. Aan deze groepen werd hetzelfde verhaal voorgelezen, maar de vorm van het boek verschilde. De eerste groep werd voorgelezen uit een traditioneel, papieren boek. Een andere groep maakte zelfstandig gebruik van een elektronisch prentenboek, met daarin het verhaal in zowel gesproken als geschreven vorm. In dit elektronische prentenboek waren ook spelletjes verwerkt. Voor de helft van de groep met het elektronische boek werd de toegang tot deze spelletjes echter beperkt. De andere helft mocht de spelletjes wel gewoon spelen. Verder was er nog een controlegroep, bestaande uit een aantal kinderen dat niet met een prentenboek (digitaal of traditioneel) in aanraking kwam. Alle 48 kinderen voerden aan het begin en aan het eind een aantal taaltaakjes uit. De onderzoekers bekeken hoeveel de kinderen in de verschillende groepen van de prentenboeken hadden geleerd. Ze keken hierbij naar kennis van geschreven taal, zinsformulering en het verhaal in het boek.

Elektronische prentenboeken aantrekkelijk voor kleuters

Uit de resultaten bleek dat de elektronische prentenboeken erg aantrekkelijk waren voor de kleuters. Ze vonden het vooral interessant om te klikken op spelletjes, illustraties en icoontjes. De tekst van het verhaal werd minder aantrekkelijk gevonden. In de groep waar de spelletjes beperkt werden, waren kinderen die al een hoger niveau van beginnende geletterdheid hadden wel meer bezig met de tekst. Kinderen met een lager niveau van beginnende geletterdheid waren vooral ge´nteresseerd in de plaatjes. Als kleuters spelletjes konden spelen in de elektronische prentenboeken bleek dit de aandacht af te leiden van (het lezen van) de tekst.

Spelletjes leiden aandacht af

De kinderen die voorgelezen werden uit traditionele prentenboeken en de kinderen die het elektronische prentenboek lazen, zonder spelletjes, gingen vooruit in het lezen van woorden. Dit gold niet voor kinderen die ook spelletjes konden spelen. Zowel het traditionele als het elektronische prentenboek zorgden ervoor dat kinderen over geschreven taal leerden. Over zinsformulering en het verhaal zelf leerden de kinderen die werden voorgelezen uit het traditionele boek het meest. Er werd geconcludeerd dat het elektronische boek in dit onderzoek minder invloed had op de beginnende geletterdheid van kinderen. Dit had onder andere te maken met de spelletjes, die de aandacht afleidden van de tekst.

Overlap van gesproken en geschreven verhaal

Zoals eerder gezegd bevatten de elektronische prentenboeken uit dit onderzoek ook geschreven tekst. In sommige prentenboeken is de geschreven tekst zichtbaar op het moment dat het verhaal wordt voorgelezen. Op deze manier komen kinderen tegelijkertijd met geschreven en gesproken tekst in aanraking. Juist deze "dubbele verwerking" zorgt ervoor dat kinderen veel leren. Leren lezen draait namelijk om het koppelen van letters aan klanken. In het prentenboek in dit onderzoek waren de audiofragmenten echter vaak losgekoppeld van de visuele (letter)informatie. Er was dus geen overlap tussen het verhaal in gesproken en geschreven vorm.

Leren lezen draait om het koppelen van letters aan klanken.

Volgens De Jong & Bus zou dit de reden kunnen zijn dat er geen invloed werd gevonden van voorlezen op het lezen van woorden. Zij raadden dan ook vervolgonderzoek aan, om hier duidelijkheid over te krijgen.

Elektronische en traditionele prentenboeken

Merel van Goch is psycholingu´ste. Als promovenda doet zij onderzoek naar woordenschatontwikkeling en beginnende geletterdheid bij kleuters. Verder geeft zij op freelance basis taaladvies en -trainingen aan particulieren en organisaties.

Het onderzoeksartikel wordt afgesloten met het advies dat elektronische prentenboeken geen vervanging van traditionele papieren prentenboeken zouden moeten zijn. Wel kan voorlezen met behulp van elektronische boeken een waardevolle bijdrage leveren aan het voorlezen uit traditionele prentenboeken. Volgens De Jong & Bus zijn elektronische prentenboeken vooral van invloed op het leren lezen, als ze overlappende Ún aanvullende ervaringen met geschreven woorden en de inhoud van verhalen bieden. Kinderen leren vooral van overlappende informatie in gesproken en geschreven taal.

'Handtekening' Merel van Goch

Uit: De Jong, M.T. & Bus, A.G. (2002). Quality of book-reading matters for emergent readers: An experiment with the same book in a regular of electronic format. Journal of Educational Psychology, 94 (1).

Vincent Rotermundt

7 april 2012, 14:24

Dit onderzoek stamt alweer uit 2002. Het zou interessant zijn om te weten of de conclusies die toendertijd zijn getrokken, nog steeds gelden. Met name voor het gebruik van de tablets.

Plaats een reactie

Lees voordat je een reactie plaatst onze nettiquette.

Vertaal deze pagina met Google Translate.

Je hebt je nog niet geregistreerd !

Registreer je en ontvang een bericht als we een nieuw prentenboek hebben gemaakt.

We hebben nog een heleboel nieuwe verhalen en functionaliteit in petto!

Ontdek alle voordelen van een registratie.

De Friese vertalingen van onze digitale prentenboeken zijn mogelijk gemaakt door de provincie Friesland. Dank!