Welkom leesmevoor lezer!

Registreer jezelf (Ontdek de voordelen)  |   Wachtwoord vergeten?

OVER LEESMEVOOR, VOORLEZEN EN TAALONTWIKKELING

INTERACTIEF VOORLEZEN IN DE KLAS STIMULEERT TEKSTKENNIS EN MONDELINGE TAALVAARDIGHEID

Door Merel van Goch

Interactief voorlezen krijgt veel aandacht, omdat het de taalontwikkeling, woordenschat en verhaalbegrip van kinderen zou bevorderen. Interactief voorlezen doe je door vragen te stellen en te praten over het voorleesverhaal. Ouders worden gestimuleerd hun kinderen interactief voor te lezen en ook in de klas wordt meer en meer interactief voorgelezen. Wat is precies de invloed van interactief voorlezen in de klas op de taalvaardigheid?

De Leidse onderzoekers Mol, Bus en De Jong voerden een meta-analyse uit over dit onderwerp. In een meta-analyse worden zo veel mogelijk artikelen verzameld waarin onderzoek wordt behandeld over hetzelfde onderwerp, in dit geval dus interactief voorlezen in de klas en de invloed daarvan op de taalvaardigheid van peuters en kleuters. Zo krijg je een beter, betrouwbaarder beeld van al het onderzoek dat is gedaan naar dat onderwerp.

Merel van Goch is psycholingu´ste. Als promovenda doet zij onderzoek naar woordenschatontwikkeling en beginnende geletterdheid bij kleuters. Verder geeft zij op freelance basis taaladvies en -trainingen aan particulieren en organisaties.

Eén onderzoek kan namelijk wel een bepaalde conclusie trekken, maar het is vooral belangrijk om te weten of de resultaten ook gelden in een andere situatie, bij een andere leeftijdsgroep, of met andere boeken. Een onderzoek kan bijvoorbeeld laten zien dat de woordenschat van peuters vooruitgaat als ouders Nijntje-boeken interactief voorlezen aan hun peuter, maar dan weten we nog niet of dat resultaat ook geldt voor kleuters, of voor kinderen met risico op leesproblemen, of voor mondelinge taalvaardigheid, of voor andere boeken. Dat is waarom meta-analyses belangrijk zijn.

Interactief voorlezen: voor, tijdens en na het voorlezen

Met interactief voorlezen bedoelen Mol, Bus en De Jong het actief betrekken van kinderen voor, tijdens en na het lezen van een boek. Dit kan dus door vragen te stellen of te praten over het verhaal. Voorafgaand aan het voorlezen kan bijvoorbeeld gepraat worden over wat kinderen verwachten van het verhaal: "Het boek heet 'Nijntje aan zee'. Waar zou het verhaal over gaan?". Tijdens het voorlezen kan worden ingegaan op specifieke gebeurtenissen in het verhaal: "Hoe veel schelpen heeft Nijntje verzameld? Heb je ook wel eens een zandkasteel gebouwd?". Na het voorlezen kan verder gepraat worden over het verhaal: "Ben je ook wel eens naar zee geweest in de winter?".

Andere voorbeelden van hoe je zelf interactief voorlezen kunt invullen vind je in het artikel Interactief voorlezen met het prentenboek 'Mama Kwijt'.

Tekstkennis en mondelinge taalvaardigheid

Uit het onderzoek bleek dat zowel tekstkennis als mondelinge taalvaardigheid van peuters en kleuters werden bevorderd door interactief voorlezen. Met tekstkennis wordt kennis over de specifieke vormen en functies van geschreven taal bedoeld. Weet een kind dat een letter iets anders is dan een tekening? Weet een kind dat we in Nederland van links naar rechts lezen? Weet een kind wat een woord of een zin is?

Alfabetische kennis en expressieve woordenschat

Verder heeft interactief voorlezen ook invloed - vooral bij kleuters - op de alfabetische kennis. Interactief voorlezen bleek ook de expressieve woordenschat te vergroten. Kinderen die interactief worden voorgelezen kennen dus meer woorden.

Fonologisch bewustzijn

Ook bleek dat als er gedurende een lange periode regelmatig interactief wordt voorgelezen (bijvoorbeeld een heel schooljaar), het fonologisch bewustzijn van kinderen wordt vergroot. Fonologisch bewustzijn betekent dat kinderen zich bewust zijn van de klanken van woorden. Dit is nodig om te kunnen rijmen, woorden in stukken te kunnen hakken (synthese). Fonologisch bewustzijn is erg belangrijk om te leren lezen.

Kwaliteit en frequentie van voorlezen

Daarnaast bleek dat hoe vaak en hoe goed er werd voorgelezen belangrijk is voor de invloed van het interactief voorlezen op de taalvaardigheid. Ervaring met lezen en hoe vertrouwt kinderen zijn met de inhoud van een verhaal is ook belangrijk.

Er bleken verschillen te zijn tussen onderzoeken waarin onderzoekers zelf interactief voorlazen en onderzoeken waarin leerkrachten interactief voorlazen. De invloed van interactief voorlezen op de taalvaardigheid van kinderen bleek kleiner te zijn als leerkrachten voorlazen, dan als de onderzoekers dat deden. Er moet nog onderzocht worden hoe dit precies komt.

Het gebruiken van speel-, kunst- of drama-activiteiten bij het interactief voorlezen droeg niet meer bij aan de invloed op de taalvaardigheid dan met alleen interactief voorlezen. Voorlezen in kleinere groepen biedt niet per se een meerwaarde, want de taalvaardigheid van kinderen wordt vooral bevordert door interactief voorlezen met de hele klas.

Er kon nog niets worden geconcludeerd over wat de invloed van interactief voorlezen is op de taalvaardigheid van kinderen die risico lopen op leesproblemen. Hiervoor is nog meer onderzoek nodig.

Tips om tekstkennis te bevorderen

Kortom, tekstkennis en mondelinge taalvaardigheid van peuters en kleuters wordt dus bevorderd door interactief voorlezen in de klas. Wat kunnen ouders nu met deze informatie doen? Om meer aandacht te besteden aan tekstkennis kunnen ouders bijvoorbeeld de volgende tips gebruiken:

  • Praat over de tekst: "Waar moet ik beginnen met lezen?"
  • Wijs letters aan in de tekst en vraag: "Ken je deze letter?"
  • Wijs woorden in de tekst aan en bespreek: "Dit woord is 'school'."
  • Wijs tekst bij of in illustraties aan en vraag: "Kijk, Rupsje Nooitgenoeg eet een lolly. Wat denk je dat hier staat geschreven?"

'Handtekening' Merel van Goch

Bron: Mol, S. E., Bus, A. G., & de Jong, M. T. (2009). Interactive book reading in early education: A tool to stimulate print knowledge as well as oral language. Review of Educational Research, 79(2), 979-1007.

N. Westerbeek

8 april 2014, 12:19

Goedemorgen mevrouw van Goch,

Met interesse heb ik uw bijdragen over leesbevordering gelezen.
Ik verzorg interactieve voorleesactiviteiten voor verschillende Buitenschoolse Opvangorganisaties.

In de informatie aan ouders geef ik zo nu en dan ook enige kennis over interactief voorlezen.
Mag ik uit uw publicaties delen overnemen met uiteraard bronvermelding?

Na elke voorleesactiviteit geef ik de kinderen ook altijd een kleurplaat mee die betrekking heeft op het prentenboek. in de hoop dat ze ook weer over het boek gaan praten. Allemaal taalontwikkeling uiteindelijk.
Zodoende is de achtergrondinformatie over het belang van kleuren van een kleurplaat ook leuk om eens aan de ouders te laten weten.

Met belangstelling kijk ik uit naar uw reactie.

Met vriendelijke groeten,

Natalie Westerbeek.

Plaats een reactie

Lees voordat je een reactie plaatst onze nettiquette.

Vertaal deze pagina met Google Translate.

Je hebt je nog niet geregistreerd !

Registreer je en ontvang een bericht als we een nieuw prentenboek hebben gemaakt.

We hebben nog een heleboel nieuwe verhalen en functionaliteit in petto!

Ontdek alle voordelen van een registratie.

De Friese vertalingen van onze digitale prentenboeken zijn mogelijk gemaakt door de provincie Friesland. Dank!