Welkom leesmevoor lezer!

Registreer jezelf (Ontdek de voordelen)  |   Wachtwoord vergeten?

OVER LEESMEVOOR, VOORLEZEN EN TAALONTWIKKELING

VERGROOT ACTIEF DE WOORDENSCHAT VAN JE KIND TIJDENS HET VOORLEZEN

Door Merel van Goch

Tijdens het voorlezen kom je wel eens woorden tegen die onbekend zijn voor je kind. Het kan bijvoorbeeld gaan om de naam van de hoofdpersoon, om een plaatsnaam of om een 'grotemensenwoord' dat niet vaak voorkomt. Hoe ga je met zulke woorden om?

Onbekende woorden

Eerder schreef ik over een duidelijke relatie tussen de geletterde thuisomgeving en de latere taalvaardigheid van kinderen. Vooral de passieve woordenschat van kinderen (het aantal woorden dat een kind kent) wordt vergroot door een goede geletterde thuisomgeving. Voorlezen speelt hier een grote rol in, omdat kinderen tijdens het voorlezen vaak woorden tegenkomen die ze nog niet kennen. Wat ook erg goed is voor de taalontwikkeling van kinderen, is als ouders hen actief betrekken bij het voorleesproces. Maar hoe leren kinderen nou eigenlijk nieuwe woorden tijdens het voorlezen? Om hier achter te komen, kan er gekeken worden naar hoe ouders tijdens het voorlezen omgaan met onbekende woorden.

Merel van Goch is psycholingu´ste. Als promovenda doet zij onderzoek naar woordenschatontwikkeling en beginnende geletterdheid bij kleuters. Verder geeft zij op freelance basis taaladvies en -trainingen aan particulieren en organisaties.

De Canadese onderzoekers Evan, Reynolds, Shaw en Pursoo zochten een antwoord op deze vraag. Ze definieerden 'onbekende woorden' als woorden die kinderen buiten voorleesboeken niet vaak tegenkomen, zoals 'pottenbakken', 'schande' en 'tricot'. In één onderzoek lieten de onderzoekers kinderen uit groep 2, 3 en 4 voorlezen aan hun vader of moeder. In het vervolgonderzoek werden kinderen uit groep 1, 2 en 3 voorgelezen door hun vader of moeder.

Uit deze onderzoeken bleek dat slechts een laag percentage onbekende woorden door de ouders werd uitgelegd. Als ouders een woord met de kinderen bespraken, gaven ze vaak een synoniem, een algemene opmerking of een definitie. Minder vaak verbonden ze de betekenis aan het verhaal of aan iets uit de belevingswereld van het kind, terwijl deze 'contextuele' aanpakken effectiever zijn om de woordenschat van kinderen te verhogen. Ouders bespraken een woord niet vaak uit zichzelf, vaak vroeg het kind om de betekenis van een bepaald woord.

Een effectieve manier om onbekende woorden uit te leggen is door het woord te verbinden aan het verhaal of aan de belevingswereld van je kind. Laat bijvoorbeeld eens zien welke kledingstukken van 'tricot' zijn, of vertel over die keer dat je op het strand naar de zonsondergang keek terwijl je kind een zandkasteel bouwde om te beschrijven wat ?geluk? is.

Woordenschatontwikkeling stimuleren

Naar aanleiding van deze resultaten vroegen de onderzoekers zich af waarom er maar zo weinig onbekende woorden werden besproken. Dit zou kunnen komen doordat het vergroten van de woordenschat vaak niet de grootste reden is om voor te lezen. Ouders geven aan dat ze vooral voorlezen om kinderen te leren dat je plezier kunt beleven aan boeken en om samen iets gezelligs te doen. Het kan zijn dat ouders het idee hebben dat het minder leuk is om steeds het verhaal te onderbreken om een woord uit te leggen.
Een andere reden kan zijn dat ouders denken dat de kinderen de woorden wel kennen, hoewel dat niet het geval hoeft te zijn.

Kent jouw kind de betekenis van alle woorden? Neem eens de proef op de som en vraag op iedere pagina naar de betekenis van een woord.

Ter afsluiting zeggen de onderzoekers dat het stimuleren van de woordenschatontwikkeling geen afbreuk hoeft te doen aan gezellig, ontspannen voorlezen. Ze raden ouders aan tijdens het voorlezen aandacht te besteden aan woordenschatontwikkeling, niet alleen zodat kinderen de voorleesboeken beter begrijpen, maar ook zodat kinderen leren teksten te begrijpen voor als ze zelf gaan lezen.

Hoe ga jij tijdens het voorlezen om met onbekende woorden? Wat zijn voor jou de belangrijkste redenen om voor te lezen aan je kind(eren)?

'Handtekening' Merel van Goch

Bron: Evans, M. A., Reynolds, K., Shaw, D., & Pursoo, T. (2011). Parental explanations of vocabulary during shared book reading: A missed opportunity. First Language, 31, 195-213.

Karen

22 augustus 2012, 19:52

Onlangs tijdens de Olympische Spelen trouwens aan mijn zoontje getoond wat een "speer" is. Een woord dat hij eerst was tegengekomen in de uitdrukking "gaan als een speer". Ook een boeiende, vond ik toen zelf: hoe verbind je de speer van de uitdrukking aan de speer van de O.S.? Of hoe link je een stiefmoeder uit de sprookjes (de boze heks, zeg maar) een een stiefmoeder van een van de vriendjes in de klas?

Karen

22 augustus 2012, 18:29

Heel fijn stukje, Merel. Ik pik er al wel eens woorden uit bij het voorlezen, maar ga niet constant op zoek naar woorden die hij nog niet (helemaal) kent. Ik ben een groot voorstander van contextueel lezen, ook op latere leeftijd bij tweedetaalverwerving (dus durven betekenis toekennen op basis van wat je weet uit de context) en ook bij het voorlezen vertrouw ik erop dat wanneer woorden binnen een specifieke context gebruikt worden, dat ze dan niet altijd een hele verklaring nodig hebben. Ik doe het alleen wanneer het relevant is voor het begrip van het verhaal, of - en dit is natuurlijk subjectief - wanneer het woorden zijn die mij om een of andere reden intrigeren.

Plaats een reactie

Lees voordat je een reactie plaatst onze nettiquette.

Vertaal deze pagina met Google Translate.

Je hebt je nog niet geregistreerd !

Registreer je en ontvang een bericht als we een nieuw prentenboek hebben gemaakt.

We hebben nog een heleboel nieuwe verhalen en functionaliteit in petto!

Ontdek alle voordelen van een registratie.

De Friese vertalingen van onze digitale prentenboeken zijn mogelijk gemaakt door de provincie Friesland. Dank!